ΑΔΕΙΕΣ ΑΠΟΥΣΙΑΣ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΩΝ ΕΥΕΡΓΕΤΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΗΜΕΡΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ – ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΠΟΙΝΗΣ – ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ-ΑΔΕΙΑ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ – ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΣΩΦΡΟΝΙΣΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ & ΣΩΦΡΟΝΙΣΤΙΚΟ ΚΩΔΙΚΑΣ – Οι διατάξεις του σωφρονιστικού κώδικα για την άδεια των εργαζομένων και την εργασία του κρατουμένου

Από το συνδυασμό των διατάξεων του σωφρονιστικού κώδικα (Ν. 2776/99) για την εργασία και απασχόληση των κρατουμένων και για τον ευεργετικό υπολογισμό ημερών ποινής, λόγω εργασίας, εφαρμόζονται ανάλογα και στους ειδικής εν προκειμένω κατηγορίας κρατουμένους, δηλαδή σ' αυτούς που διατελούν υπό προσωπική κράτηση ύστερα από μετατροπή της οφειλόμενης χρηματικής ποινής σε ημέρες κράτησης, με τη διαφορά όμως ότι οι ημέρες που υπολογίζονται ευεργετικά θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη μόνο για το καθορισμό του χρόνου λήξης της προσωπικής τους κράτησης και όχι φυσικά για την εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 105 και επομ. και 129 ΠΚ, αφού, σύμφωνα με τα παραπάνω, στους εν λόγω κρατουμένους δεν έχει επιβληθεί με την καταδικαστική απόφαση φυλάκιση, κάθειρξη ή περιορισμός σε σωφρονιστικό κατάστημα και επομένως ως προς αυτούς δεν έχουν εφαρμογή οι σχετικές ως άνω διατάξεις της απόλυσης υπό τον όρο της ανάκλησης. Ενώ οι διατάξεις του σωφρονιστικού κώδικα αρ.54-58 Ν.2776/99 περί αδειών των κρατουμένων (τακτικών, εκτάκτων και εκπαιδευτικών) εφαρμόζονται και στους εν θέματι κρατουμένους, αφού οι άδειες αποτελούν τρόπο έκτισης των ποινών κατά της ελευθερίας (βλ. εισηγ. έκθεση Ν.2776/99) και γι αυτό χορηγούνται με τις προϋποθέσεις που ορίζει ο σωφρονιστικός κώδικας σε όλες τις κατηγορίες των κρατουμένων, με εξαίρεση μόνο σε όσους έχουν επιβληθεί μέτρα ασφαλείας κατά το άρθρο 69 ΠΚ ή εκτίουν ποινή για το έγκλημα της εσχάτης προδοσίας, ενώ μόνη ιδιότητα του αλλοδαπού (του αστέγου ή του στερουμένου οικογενείας) δεν αποκλείει τη χορήγηση αδείας (άρθρο 54 παρ. 3, 4 Ν. 2776/99).

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΕΙΣΑΓΓΕΛΙΑ ΕΦΕΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ

Αθήνα 4 Νοεμβρίου 2004

Αριθμ.Πρωτ.: 49039

ΠΡΟΣ

Τον κ. Δ/ντή του Ειδικού Καταστήματος

Κράτησης Νέων Αυλώνας

Σχετ. το υπ' αριθμ. 9233/4-10-2004 έγγραφό σας

Επί του ερωτήματός σας, « αν οι κρατούμενοι με προσωρινή κράτηση, έπειτα από μετατροπή οφειλόμενης χρηματικής ποινής σε ημέρες κράτησης, υπάγονται ή όχι στις ευνοϊκές διατάξεις α) του ευεργετικού υπολογισμού ημερομισθίων, β) τακτικών αδειών και γ) υπό όρο απόλυσης», σας γνωρίζουμε τα εξής : Ι) Η διάταξη της καταδικαστικής απόφασης σε σχέση με τη χρηματική ποινή και τα δικαστικά έξοδα εκτελείται σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 553 παρ. 2 και 588 παρ. 6 του ΚΠΔ σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 3 παρ. 1 Ν. 1867/1989 " περί προσωπικής κράτησης κατ' εφαρμογή των διατάξεων του " Κωδικός Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων ". Σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 11/8-12-93 γνωμοδότηση του Εισαγγελέως του Αρείου Πάγου οι ισχύουσες διατάξεις σχετικά με την βεβαίωση και είσπραξη των χρηματικών ποινών και εξόδων της ποινικής διαδικασίας εφαρμόζονται και επί αλλοδαπών καταδίκων ή Ελλήνων κατοίκων Εξωτερικού.

Έτσι, εφόσον είναι αδύνατη η βεβαίωση της χρηματικής ποινής και των εξόδων από τη αρμόδια Δ.Ο.Υ. (διότι ο κατηγορούμενος δεν έχει αριθμό φορολογικού μητρώου - ΑΦΜ, ούτε δελτίο ταυτότητας ή διαβατήριο) για την είσπραξη της εν λόγω οφειλής επακολουθεί προσωπική κράτηση του οφειλέτη (με τον περιορισμό του άρθρου 4 Ν. 1867/1989) ο χρόνος της οποίας είναι το πηλίκον της διαίρεσης του οφειλομένου ποσού δια του ελαχίστου ορίου του ποσού σε ευρώ, που ισχύει κάθε φορά για τη μετατροπή της φυλάκισης σε χρηματική ποινή, δηλαδή σύμφωνα με τη ισχύουσα σήμερα νομοθεσία δια του ποσού των 4,40 ευρώ. Η διάρκεια δε της προσωρινής κράτησης δεν μπορεί να υπερβαίνει το ένα έτος (άρθρο 3 Ν.1867/89 και υπ' αριθμ. 11/93 Γνωμ. του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου). Με την προσωπική κράτηση και ανάλογα με το χρόνο της διάρκειας της εξαφανίζεται ολικά ή μερικά η οφειλή για τη χρηματική ποινή και τα έξοδα. Σύμφωνα με το άρθρο 16 Ν. 2776/99 " Σωφρονιστικός Κώδικας " οι οφειλέτες χρηματικής ποινής, αυτοτελώς ή κατά μετατροπή ή προστίμου ή δικαστικών εξόδων αποτελούν ειδικές κατηγορίες κρατουμένων και διαβιούν σε χωριστά τμήματα των αντίστοιχων για την κατηγορία τους καταστημάτων (νεαρών, γυναικών, ανδρών).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 40 παρ. 3 του ιδίου ως άνω νόμου ορίζεται ότι « οι διατάξεις αυτού του κεφαλαίου (δηλαδή του έκτου, περί εργασιακής κατάστασης κρατουμένων) εφαρμόζονται ανάλογα σε κρατούμενους, κατά τα άρθρα 15 και επόμενα του παρόντος, που επιθυμούν να εργασθούν ή απασχοληθούν μέσα στο κατάστημα κράτησης. Οι λεπτομέρειες των συναφών θεμάτων καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού Δικαιοσύνης ». Κατά το άρθρο δε 46 παρ.1 του αυτού ως άνω νόμου (2776/99), που υπάγεται στο ίδιο έκτο κεφάλαιο, ορίζεται ότι « οι κρατούμενοι που παρέχουν εργασία οποιασδήποτε μορφής ή απασχολούνται σε προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης ή κατάρτισης μπορεί να τύχουν ευεργετικού υπολογισμού ημερών ποινής μετά από πρόταση του Συμβουλίου Εργασίας Κρατουμένων και απόφαση του αρμοδίου δικαστικού λειτουργού. Για τους μεταξύ αυτών υποδίκους, οι ημέρες που έχουν υπολογιστεί ευεργετικά θα λαμβάνονται υπόψη μόνο στην περίπτωση καταδίκης τους από την ημερομηνία έκδοσης της οριστικής καταδικαστικής απόφασης». Εξάλλου, σύμφωνα με τα άρθρα 105 και επομ. και 129 ΠΚ όσοι καταδικάστηκαν σε ποινή στερητική της ελευθερίας, δηλαδή σε φυλάκιση, κάθειρξη ή περιορισμό σε σωφρονιστικό κατάστημα, μπορούν με τις προϋποθέσεις των άρθρων αυτών, να απολυθούν υπό τον όρο της ανάκλησης. Ως ποινή δε θεωρείται η ποινή που επιβλήθηκε με την καταδικαστική απόφαση (βλ. Μαργαρίτη 1995, 528 σημ. 34, Α.Μπουρόπουλο Α', 279, Ζαγκηρόλα Π.Χρ. Γ.423), ενώ για τη χορήγηση της υπό όρο απόλυσης ως ποινή που εκτίθηκε θεωρείται αυτή που υπολογίστηκε ευεργετικά κατά το άρθρο 87 παρ. 3 του σωφρονιστικού κώδικα, με το οποίο καταργήθηκε ήδη το άρθρο 25 του Ν.2058/52, όπως ίσχυε.

Από το συνδυασμό των ως άνω διατάξεων προκύπτει με σαφήνεια ότι οι διατάξεις του σωφρονιστικού κώδικα (Ν. 2776/99) για την εργασία και απασχόληση των κρατουμένων και για τον ευεργετικό υπολογισμό ημερών ποινής, λόγω εργασίας, εφαρμόζονται ανάλογα και στους ειδικής εν προκειμένω κατηγορίας κρατουμένους, δηλαδή σ' αυτούς που διατελούν υπό προσωπική κράτηση ύστερα από μετατροπή της οφειλόμενης χρηματικής ποινής σε ημέρες κράτησης, με τη διαφορά όμως ότι οι ημέρες που υπολογίζονται ευεργετικά θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη μόνο για το καθορισμό του χρόνου λήξης της προσωπικής τους κράτησης και όχι φυσικά για την εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 105 και επομ. και 129 ΠΚ, αφού, σύμφωνα με τα παραπάνω, στους εν λόγω κρατουμένους δεν έχει επιβληθεί με την καταδικαστική απόφαση φυλάκιση, κάθειρξη ή περιορισμός σε σωφρονιστικό κατάστημα και επομένως ως προς αυτούς δεν έχουν εφαρμογή οι σχετικές ως άνω διατάξεις της απόλυσης υπό τον όρο της ανάκλησης.

Τέλος, οι διατάξεις του σωφρονιστικού κώδικα (αρ.54-58 Ν.2776/99) περί αδειών των κρατουμένων (τακτικών, εκτάκτων και εκπαιδευτικών) εφαρμόζονται και στους εν θέματι κρατουμένους, αφού οι άδειες αποτελούν τρόπο έκτισης των ποινών κατά της ελευθερίας (βλ. εισηγ. έκθεση Ν.2776/99) και γι αυτό χορηγούνται με τις προϋποθέσεις που ορίζει ο σωφρονιστικός κώδικας σε όλες τις κατηγορίες των κρατουμένων, με εξαίρεση μόνο σε όσους έχουν επιβληθεί μέτρα ασφαλείας κατά το άρθρο 69 ΠΚ ή εκτίουν ποινή για το έγκλημα της εσχάτης προδοσίας, ενώ μόνη ιδιότητα του αλλοδαπού (του αστέγου ή του στερουμένου οικογενείας) δεν αποκλείει τη χορήγηση αδείας (άρθρο 54 παρ. 3, 4 Ν. 2776/99).

Ο Εισαγγελέας Εφετών Αθηνών

Γεώργιος Βλάσσης

Εισαγγελέας Εφετών

Κοινοποίηση : κ. Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου

Σε εκτέλεση της αρ. 3407/19-10-2004 παραγγελίας Σας


ΑΔΕΙΑ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ-ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΔΕΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥ-ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΤΑΚΤΙΚΩΝ ΑΔΕΙΩΝ ΣΕ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΟΥΣ

Για να χορηγηθεί τακτική άδεια απαιτείται να μην εκκρεμεί κατά του καταδίκου ποινική διαδικασία για άλλη πράξη που τιμωρείται σε βαθμό κακουργήματος. Δεν εννοεί ο νομοθέτης την πράξη για την οποία καταδικάστηκε και εκτίει ποινή, αλλά λόγω άσκησης ενδίκου μέσου εκκρεμεί η διαδικασία. Αντίθετη άποψη θα οδηγούσε σε ματαίωση του θεσμού των αδειών.

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΕΙΣΑΓΓΕΛΙΑ ΕΦΕΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ

ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΕΥΘΥΝΟΝΤΟΣ

Γνωμοδότηση : 1/2001

Αθήνα 7 Ιουνίου 2001

Αριθμ.Πρωτ. 26902

Προς τον

Κον Διευθυντή του Ειδικού Καταστήματος

Κράτησης Νέων Αυλώνα

Σε απάντηση του ερωτήματός σας, που μας τέθηκε με το 5180/2001 έγγραφό σας, σχετικά με τους δικαιούμενους τακτικής άδειας κρατουμένους, σας γνωρίζουμε ότι η γνώμη μας είναι η εξής:

Ο Έλληνας νομοθέτης, προκειμένου να διευκολύνει την επικοινωνία του κρατουμένου με το κοινωνικό περιβάλλον (οικογένεια κλπ.) και του κοινωνικού περιβάλλοντος με αυτόν, αλλά και για την καλή λειτουργία του συστήματος έκτισης των ποινών, με τα άρθρα 54 έως και 58 του ισχύοντος "Σωφρονιστικού Κώδικα" (Ν. 2776/1999), προβλέπει δυνατότητα χορήγησης άδειας εξόδου στους κρατουμένους από το κατάστημα κράτησης, όταν συντρέχουν οι οριζόμενες στα άρθρα αυτά προϋποθέσεις.

Με το μέτρο αυτό, το οποίο εντάσσεται στα μέτρα που προβλέπονται στο έβδομο κεφάλαιο του παραπάνω κώδικα, που στοχεύουν στην επικοινωνία του κρατουμένου με το κοινωνικό περιβάλλον, ( επισκέψεις που επιτρέπεται να δέχεται ο κρατούμενος, την ανταλλαγή επιστολών, την τηλεφωνική επικοινωνία), διευκολύνεται ο κρατούμενος ακόμη περισσότερο ώστε να μην αποκοπεί από την κοινωνία.

Από τον ισχύοντα Σωφρονιστικό Κώδικα προβλέπονται τριών ειδών άδειες εξόδου σε κρατουμένους: οι τακτικές (αρθρ. 55-56), οι έκτακτες (αρθρ. 57) και οι εκπαιδευτικές ( αρθρ. 58).

Η τακτική άδεια ειδικότερα χορηγείται, συμφωνούμε το άρθρο 55 του Σ.Κ. σε κρατούμενο που εκτίει ποινή, δηλαδή σε κατάδικο έστω και εάν δεν είναι αμετάκλητη η απόφαση με την οποία του επιβλήθηκε, λόγω του ότι ασκήθηκε ένδικο μέσο κατ' αυτής, εφόσον όμως, έχει εκτίσει το ένα πέμπτο αυτής, χωρίς ευεργετικό υπολογισμό ημερών, λόγω εργασίας, η δε κράτηση του να έχει διαρκέσει τουλάχιστον τρεις μήνες.

Εάν, όμως, ο κρατούμενος εκτίει ποινή ισόβιας κάθειρξης, πρέπει να έχει κρατηθεί για να δικαιούται τακτική άδεια, τουλάχιστον οκτώ έτη.

Ειδική ρύθμιση υπάρχει στο ίδιο άρθρο για την περίπτωση που έχουν επιβληθεί στον κρατούμενο περισσότερες ποινές κατά της ελευθερίας και δεν έχει ακόμη καθορισθεί συνολική ποινή (τότε λαμβάνεται υπόψη το άθροισμα των επιμέρους ποινών για τον υπολογισμό της ποινής που έχει εκτιθεί).

Εάν στον κρατούμενο έχει επιβληθεί ποινικός σωφρονισμός πρέπει αυτός, για να δικαιούται τακτικής άδειας, να έχει εκτίσει το ένα τρίτο τουλάχιστον του κατώτατου ορίου που έχει ορισθεί προς έκτιση.

Ακόμη, για να χορηγηθεί τακτική άδεια, απαιτείται να μην εκκρεμεί κατά του καταδίκου ποινική διαδικασία για άλλη αξιόποινη πράξη, που τιμωρείται σε βαθμό κακουργήματος. Ο νόμος, (το άρθρο 55 παρ.2 του Σ.Κ.), αναφέρει ότι, οι τακτικές άδειες χορηγούνται και εφόσον: " Δεν εκκρεμεί κατά του καταδίκου ποινική διαδικασία για αξιόποινη πράξη σε βαθμό κακουργήματος...".

Κατά την άποψή μας ο νομοθέτης εννοεί να μην εκκρεμεί, ποινική διαδικασία για άλλη πράξη και όχι γι' αυτήν που καταδικάστηκε και εκτίει ποινή αλλά λόγω ασκήσεως ένδικου μέσου εκκρεμεί η διαδικασία αυτή. ( βλ. σχ. Άρθρα 546 παρ.1, 497 ΚΠΔ κλπ.). Προφανώς εκ παραδρομής ή διότι κρίθηκε περιττό δεν αναφέρεται και η λέξη "άλλη" πράξη. Αντίθετη άποψη θα οδηγούσε σε ματαίωση της εφαρμογής του επιτυχούς αυτού νέου θεσμού, δοθέντος ότι, κατά κανόνα, ασκείται ένδικο μέσο κατά των αποφάσεων των οποίων δεν έχει ανασταλεί η εκτέλεση αυτών, και παραμένει εκκρεμής έτσι αυτή η διαδικασία επί μακρόν, συνήθως (έως και πέντε έτη), οπότε ο κρατούμενος δεν θα μπορούσε να λάβει άδεια όλο αυτό το χρονικό διάστημα.

Απαιτείται, ακόμη, το κατά το άρθρο 55 παρ.2 του Σ.Κ. αρμόδιο όργανο, για τη χορήγηση της τακτικής άδειας που είναι το Συμβούλιο το οποίο προβλέπει το άρθρο 70 παρ.1 του Σ.Κ., δηλαδή, το Τριμελές Πειθαρχικό Συμβούλιο, να εκτιμήσει για την χορήγηση της άδειας ότι, δεν υπάρχει κίνδυνος ο κρατούμενος εξερχόμενος από τον τόπο κράτησης, να τελέσει νέα εγκλήματα, ότι συντρέχουν λόγοι που να δικαιολογούν την προσδοκία ότι δεν υπάρχει κίνδυνος φυγής και ότι δεν θα κάνει κακή χρήση της άδειας.

Για τη διαπίστωση της τελευταίας αυτής προϋποθέσεως, σύμφωνα με το ίδιο άρθρο, εκτιμώνται η προσωπικότητα του καταδίκου, η εν γένει συμπεριφορά αυτού μετά την τέλεση της πράξης, κατά τη διάρκεια της κράτησής του, αλλά και κατά τη διάρκεια των αδειών που τυχόν του είχαν προηγουμένως χορηγηθεί.

Πρέπει, επίσης, να εκτιμηθεί (από το αρμόδιο για τη χορήγηση της άδειας όργανο) και η ατομική, επαγγελματική και κοινωνική κατάσταση αυτού, και της οικογένειάς του, οι οικογενειακές του υποχρεώσεις, αλλά και η ωφέλεια που μπορεί να έχει ο κρατούμενος από τη χορήγηση της άδειας.

Ο Διευθύνων

την Εισαγγελία Εφετών Αθηνών

Λάμπρος Καράμπελας

Αντεισαγγελέας Αρείου Πάγου

Κοινοποίηση

1. Υπουργείο Δικαιοσύνης

Γενική Διεύθυνση Σωφρονιστικής Πολιτικής

2. Κον Εισαγγελέα Αρείου Πάγου